Tin từ UBND TP Hà Nội cho biết chiều 9-3 tại Macao, Trung Quốc, trong phiên họp toàn thể thường niên Ủy ban ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO, hồ sơ bia đá các khoa thi tiến sĩ triều Lê và Mạc (1442-1779) tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội (bia tiến sĩ Văn Miếu) đã được công nhận là di sản tư liệu thế giới.
Sau mộc bản triều Nguyễn, bia tiến sĩ Văn Miếu là di sản tư liệu thứ 2 của Việt Nam được đưa vào danh mục di sản tư liệu thuộc chương trình Ký ức thế giới (Memory of the World) của UNESCO. Đây là sự kiện vô cùng ý nghĩa với thủ đô trước thềm đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Bia tiến sĩ - Ảnh tư liệu
Pho “sử đá” đồ sộ
Bia đá đặt tại khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám vinh danh tên tuổi những người đỗ trong các kỳ thi tuyển tiến sĩ triều Lê và Mạc. Trên mỗi tấm bia khắc một bài văn (bài ký) bằng chữ Hán, nội dung ghi lại lịch sử của các khoa thi tổ chức từ năm 1442-1779. Có 82 tấm bia tương ứng với 82 khoa thi được dựng. Tấm bia tiến sĩ đầu tiên được dựng năm 1484 đời vua Lê Thánh Tông, ghi lại lịch sử khoa thi năm 1442. Tấm bia cuối cùng được dựng vào năm 1780 cho khoa thi tổ chức vào năm 1779.
Có thể tìm thấy ở đây tên tuổi của nhiều danh nhân từng được nhắc nhiều trong các sách sử Việt Nam như nhà sử học Ngô Sĩ Liên - tiến sĩ năm 1442 đã soạn bộ sách Đại Việt sử ký toàn thư; nhà bác học Lê Quý Đôn - tác giả của Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục, Vân đài loại ngữ…; nhà chính trị, ngoại giao lỗi lạc Ngô Thì Nhậm đỗ tiến sĩ khoa 1775 đã giúp vua Quang Trung chiến thắng quân Thanh trong trận Ngọc Hồi - Đống Đa lịch sử…
Không chỉ là nguồn tư liệu phong phú phản ánh một giai đoạn lịch sử hơn 300 năm dưới triều Lê - Mạc, bia tiến sĩ Văn Miếu còn là bức tranh sinh động về việc tuyển dụng và đào tạo nhân tài độc đáo ở Việt Nam, thể hiện ở tư tưởng trị quốc dựa vào nhân tài.
Ngay ở tấm bia đầu tiên (khoa 1442) đã chỉ rõ “Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí vững thì thế nước mạnh và thịnh, nguyên khí kém thì thế nước yếu và suy, cho nên các đấng thánh đế minh vương không ai không chăm lo xây dựng nhân tài”.
Tấm bia năm 1448 lại nhắc “Nhân tài đối với quốc gia quan hệ rất lớn” và “Phải có đào tạo sau mới có nhân tài”. Nhiều tấm bia sau cũng nhắc đi nhắc lại ý “nhân tài là nguyên khí quốc gia”; bia các năm 1556, 1604, 1703, 1763, 1772 nhấn thêm ý “phải vun trồng, bồi dưỡng nhân tài”.
Từ những tấm bia tiến sĩ, người đời sau lĩnh hội được nguồn tư liệu có giá trị để tìm hiểu thân thế, sự nghiệp của các sứ thần Việt Nam, cùng mối quan hệ bang giao giữa các nước vùng Đông Bắc Á. Trong số 1.304 tiến sĩ được khắc tên trên 82 bia đá ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám có 225 vị từng được cử đi sứ sang Trung Quốc vào các triều Minh (1368-1644), triều Thanh (1644-1911).
Mặt khác, trong các nước có ảnh hưởng của Nho giáo như Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam thì chỉ có Việt Nam có bia tiến sĩ mang nội dung phản ánh tư tưởng chính trị, triết học, giáo dục khoa cử của triều đại, nhờ đó có thể nghiên cứu sự phát triển, thay đổi của Nho giáo trong việc quản lý đất nước của các triều đại ở khu vực thông qua bài văn khắc trên bia.
Xứng tầm di sản thế giới
Giá trị và nét độc đáo của 82 bia tiến sĩ chính là những bài văn khắc trên bia. Trên thế giới nhiều nước dựng bia, nhưng chỉ duy nhất bia tiến sĩ Văn Miếu có bài ký ghi lịch sử các khoa thi và triết lý của triều đại về nền giáo dục và đào tạo, sử dụng nhân tài. Những bài ký trên bia tiến sĩ được viết bằng chữ Hán với những cách viết khác nhau, khiến mỗi tấm bia như một tác phẩm thư pháp.
Những bài văn bia này phần lớn đều do những danh nhân văn hóa, trí thức lớn của đất nước soạn, nên về cơ bản là những tác phẩm vô giá, góp phần làm nên truyền thống văn hóa, giáo dục của Việt Nam. Có thể kể đến bài ký đề tên tiến sĩ khoa Nhâm Tuất (1442) do Thân Nhân Trung (từng giữ chức thượng thư bộ lại, Đông các đại học sĩ kiêm tế tửu Quốc Thử Giám) soạn.
Trong đó có đoạn “Kính nghĩ: việc dựng bia đá là cốt để làm cho thịnh ý mưu trị cầu hiền của các bậc thánh đế thần tông được lưu truyền mãi mãi. Đó chính là phép lớn để rèn giũa người đời và là điều rất may cho Nho học”. Đoạn khác lại nêu luận điểm “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, rồi lại đặt câu hỏi “ Kẻ sĩ ở chốn trường ốc lều tranh, danh phận thật là nhỏ mọn mà được triều đình đề cao rất mực như thế thì người mang danh kẻ sĩ phải trọng thân mình mà lo báo đáp, đáng phải như thế nào?”.
Mỗi tấm bia còn là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, kết tinh trí tuệ, bàn tay của những nhà văn hóa, thư pháp, nghệ nhân hàng đầu Việt Nam các thời kỳ và là loại hình văn bản đặc biệt của di sản tư liệu, làm phong phú thêm cho thể loại của ký ức thế giới. Tất cả 82 bia tiến sĩ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám đều được chế tác theo cùng một phong cách: bia dẹp, trán cong, hình vòm.
Các tấm bia được đặt trên lưng rùa, rùa cũng được tạo dáng theo một phong cách chung: to, đậm và chắc khỏe. Trang trí trên bia rất đa dạng, phản ánh sự phát triển hình tượng nghệ thuật theo thời gian, nhờ đó hiểu được lịch sử phát triển mỹ thuật của Việt Nam từ thế kỷ 15-18. Đây được coi là những bằng chứng sống động của trí tuệ và bàn tay khéo léo của những nghệ nhân Việt Nam .
Cho đến nay bia tiến sĩ Văn Miếu vẫn là những bản gốc duy nhất được lưu giữ tại chỗ, liên tục kể từ khi được dựng; phần lớn các hoa văn và văn tự còn rõ, có khả năng đọc được. Các bài văn bia cho biết rõ ngày tháng dựng bia, tên của người soạn văn bia, người dựng bia. Chữ viết trên bia, các hoa văn trang trí cùng phong cách tạo dáng bia, rùa đều mang dấu ấn của thời đại sản sinh ra chúng. Điều này khẳng định tính xác thực, nguyên bản, duy nhất của tư liệu - những tiêu chí quan trọng mà chương trình Ký ức thế giới đặt ra.
Ngày nay bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vẫn có sức hút mạnh mẽ đối với các học giả, du khách, chính khách trong và ngoài nước. Hằng ngày có hàng ngàn du khách trong và ngoài nước đến chiêm ngưỡng, tìm hiểu về chế độ tuyển chọn và đào tạo nhân tài, sử dụng hiền tài, quan điểm về giáo dục của người Việt Nam xưa. Rất nhiều nguyên thủ quốc gia, chính khách quan trọng của các nước trên thế giới đã đến đây và đánh giá cao giá trị và ý nghĩa của những tấm bia đá.
Công ty VPF vừa công bố kế hoạch thi đấu mùa giải 2025/2026, theo đó V-League sẽ bắt đầu từ ngày 15/8/2025 và kết thúc vào ngày 18/6/2026. Như vậy, khi mùa giải hiện tại kết thúc vào cuối tháng 6 thì các đội bóng có chưa đầy 2 tháng để bắt đầu mùa mới.
Một playlist "xanh" đúng nghĩa, từ tinh thần đến giai điệu, vừa được Green Future kết hợp cùng SpaceSpeakers Label ra mắt, mang thông điệp sống bền vững đến gần hơn với cộng đồng trẻ bằng phương thức truyền tải đầy cảm hứng và sáng tạo.
Trong bối cảnh giới thượng lưu ngày càng đề cao sự riêng tư, trải nghiệm cá nhân hóa và lối sống bền vững, phân khu phong cách Nhật The Komorebi thuộc Vinhomes Royal Island (Vũ Yên, Hải Phòng) nổi lên như một tuyên ngôn sống khác biệt, định danh đẳng cấp chủ nhân.
Trong lịch sử hào hùng của tỉnh Hưng Yên, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh – Vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, để lại dấu ấn sâu đậm qua 10 lần Người về thăm làm việc với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương.
Với nhiều gia đình trẻ yêu thích khám phá, những chuyến road trip xuyên Việt hay cuối tuần "trốn phố" đang trở thành lựa chọn hàng đầu để kết nối và tận hưởng thời gian bên nhau.
Sân khấu danh giá của Liên hoan phim Cannes 2025 (LHP Cannes) chuẩn bị bùng nổ với màn ra mắt toàn cầu của Mission: Impossible – The Final Reckoning do Tom Cruise thủ vai chính và Highest 2 Lowest – tác phẩm tái hợp đỉnh cao giữa đạo diễn Spike Lee và ngôi sao Denzel Washington. Nhưng đó chưa phải tất cả.
Iga Swiatek sẽ rời khỏi Top 2 của bảng xếp hạng WTA lần đầu tiên kể từ năm 2022 sau khi bị loại sớm tại Italian Open. Thậm chí, cô còn rơi xuống tận vị trí thứ 4.
Hà Nội đang tích cực triển khai nhiều chính sách và giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa sáng tạo, định hình hệ sinh thái sáng tạo đô thị, hướng tới mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò động lực phát triển bền vững của Thủ đô.
Trong chương trình Đại hội Cháu ngoan Bác Hồ toàn quốc lần thứ X - năm 2025, sáng 14/5/2025, các đại biểu Cháu ngoan Bác Hồ dự Lễ báo công và vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Cổ phiếu của Nvidia đã tăng 5,6% trong phiên 13/5, đưa vốn hóa thị trường của hãng lần đầu tiên đóng cửa trên mốc 3.000 tỷ USD kể từ tháng 2/2025, trong bối cảnh một loạt tin tức thương mại tích cực đã củng cố triển vọng cho "gã khổng lồ" chip trí tuệ nhân tạo (AI) này.
Sáng nay 14/5/2025, Trung ương Hội LHTN Việt Nam phối hợp với Hội Thanh niên Khuyết tật (TNKT) Việt Nam, Công ty TCP Việt Nam tổ chức họp báo giới thiệu chương trình Tỏa sáng nghị lực Việt năm 2025.
Xabi Alonso, nhà cầm quân trẻ tuổi đầy triển vọng, đang chuẩn bị tiếp quản ghế nóng tại Real Madrid sau khi tuyên bố rời Bayer Leverkusen vào cuối mùa giải.
Theo phóng viên TTXVN tại Lào, nhân dịp Kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2025), chiều 12/5 tại Trường song ngữ Lào-Việt Nam Nguyễn Du ở thủ đô Viêng Chăn đã diễn ra chương trình biểu diễn nghệ thuật với chủ đề: “Bác Hồ một tình yêu bao la”.
XSMB 14/5: Kết quả Xổ số miền Bắc hôm nay thứ Tư ngày 14/5/2025 quay thưởng lúc 18h10 được trực tiếp cập nhật nhanh nhất, chính xác nhất trên giaidauscholar.com.
Diễn viên Byeon Woo Seok, cái tên từng "làm mưa làm gió" trên màn ảnh Hàn Quốc với vai Ryu Sun Jae trong bộ phim đình đám Lovely Runner (Cõng anh mà chạy), từng trải qua gần một thập kỷ bị từ chối và những tháng ngày vô danh trước khi trở thành "người bạn trai quốc dân" được yêu mến khắp châu Á.
Hằng năm, vào những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6, Văn Từ Thượng Phúc (xã Văn Bình, huyện Thường Tín), nơi thờ phụng tôn vinh các bậc hiền tài, khoa bảng lại đón nhiều đoàn học sinh dâng hương, kính lễ với ước nguyện học hành đỗ đạt, cống hiến trí lực phát triển Thủ đô.
Ngày 13/5, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố giảm thêm 450 triệu USD tài trợ liên bang dành cho Đại học Harvard. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính phủ liên bang chỉ trích trường đại học danh tiếng vì cách xử lý các cáo buộc liên quan đến chủ nghĩa bài Do Thái và yêu cầu Harvard thực hiện một loạt cải cách về quản trị và chính sách học thuật.
Từ sáng 14/5/2025, đông đảo Phật tử và người dân đến xếp hàng, chờ được chiêm bái xá lợi Đức Phật đang tôn trí tại chùa Quán Sứ từ ngày 14 đến sáng 16/5.